Η ιερακοθηρία, μία τέχνη που έρχεται από την αρχαιότητα, τα τελευταία χρόνια «ανθίζει» και στην Ελλάδα. Ανοίγει μία νέα σελίδα στη θήρα και προδιαγράφει λαμπρό μέλλον, σύμφωνα με τους λάτρεις αυτού του εναλλακτικού τρόπου κυνηγιού. Είναι ένα… παράθυρο στο μέλλον που έρχεται από το παρελθόν
Για να «αναστηθεί» αυτή η πανάρχαια τέχνη στη χώρα μας, η οποία έχει αναφορές στον Όμηρο και στον Αριστοτέλη, χρειάστηκαν μεγάλες προσπάθειες από τον Σύλλογο Ελληνικής Ιερακοθηρίας, ακόμη και δικαστικοί αγώνες. Σήμερα ο σύλλογος αριθμεί 110 μέλη. Από αυτά τα 40 είναι ήδη πιστοποιημένα, ενώ τα υπόλοιπα είτε παρακολουθούν εκπαιδευτικά σχολεία, είτε είναι εθελοντές είτε απλοί λάτρεις των αρπακτικών πτηνών.
Το 3ο Σχολείο Χειριστών Θηρευτικού Ιέρακος
Αυτή την περίοδο «τρέχει» το 3ο Σχολείο Χειριστών Θηρευτικού Ιέρακος. Τα μαθήματα διαρκούν ένα έτος: οι έξι μήνες είναι θεωρία και οι άλλοι έξι πρακτική άσκηση. Γίνονται διαδικτυακά, ενώ οι εξετάσεις για την απόκτηση άδειας χειριστή θηρευτικού ιέρακος πραγματοποιούνται στο Δασαρχείο Αιγάλεω Αττικής. Ο πρόεδρος του Συλλόγου Ελληνικής Ιερακοθηρίας (Σ.Ε.Ι.), Σταύρος Αθανασίου, τονίζει: «Ο Σύλλογος είναι αρωγός του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για την εύρυθμη λειτουργία της ιερακοθηρίας στη χώρα μας, καθώς και ο εκπαιδευτικός φορέας για την κρατική πιστοποίηση των υποψηφίων χειριστών θηρευτικού ιέρακος».
Τις προσπάθειες του συλλόγου, τιτάνιες για τα ελληνικά δεδομένα, στηρίζει η επιστημονική επιτροπή με πρόεδρο τον παγκοσμίως αναγνωρισμένο κτηνίατρο δρ. Παναγιώτη Αζμάνη, ο οποίος επιτελεί ιδιαίτερα σημαντικό έργο για την προστασία και διατήρηση των αρπακτικών πτηνών.
Ο κ. Αθανασίου αναφέρει: «Αυτήν την περίοδο είναι σε εξέλιξη ένα ιδιαίτερα σημαντικό πρόγραμμα για τον πληθυσμό του χρυσογέρακου (Falco biarmicus), με εντυπωσιακά και σημαντικά ευρήματα για τη χώρα», προσθέτοντας ότι «ο Σ.Ε.Ι. συμμετέχει και σε παγκόσμια προγράμματα για την προστασία διαφόρων ειδών».
Εκπρόσωποι του Συλλόγου παίρνουν μέρος σε διεθνείς διοργανώσεις, όπως κυνηγετικά meetings, παγκόσμια συνέδρια και συναντήσεις. Η τελευταία μεγάλη συνάντηση ήταν το Παγκόσμιο meeting της IAF (Παγκόσμια Ομοσπονδία Ιερακοθηρίας και Προστασίας Αρπακτικών Πτηνών), όπου συμμετείχαν τρεις Έλληνες «γερακάρηδες»: ο κ. Αθανασίου ως πρόεδρος του συλλόγου, ο Παναγιώτης Γιαννάκαινας και ο Μιχάλης Στεργίου.
Ο κ. Αθανασίου επισημαίνει: «Συνεχίζοντας το μεγαλύτερο περιβαλλοντικό πρόγραμμα της χώρας, ο Σ.Ε.Ι. υποδέχεται καθημερινά εκατοντάδες παιδιά στον Βοτανικό Κήπο Διομήδους, ένα έργο σημαντικό για τη θωράκιση της ορθής περιβαλλοντικής γνώσης της νέας γενιάς, απέναντι σε νοθευμένες, κατευθυνόμενες πληροφορίες που ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα και με τον τρόπο που λειτουργεί η φύση. Πλήθος κόσμου εκδηλώνει ενδιαφέρον για την Τέχνη της Ιερακοθηρίας και έρχεται σε επαφή με τους ανθρώπους του συλλόγου, όπου και αξιοποιείται για την τελική εισαγωγή του στα σχολεία χειριστών θηρευτικών ιέρακων».
Οι «γερακάρηδες» μπορούν να κυνηγήσουν όλα τα θηράματα εκτός υδροβίων
Η ιερακοθηρία στην Ελλάδα εντάσσεται στο ετήσιο πρόγραμμα της Ρυθμιστικής Απόφασης για τη θήρα. Οι «γερακάρηδες» μπορούν να κυνηγήσουν όλα τα θηράματα που προβλέπονται, με έναν περιορισμό: αποκλείονται τα υδρόβια, όπως ορίζεται από τη σχετική ΚΥΑ. Το κυνήγι με αρπακτικά ξεκινά στις 15 Σεπτεμβρίου και λήγει με το τέλος της κυνηγετικής περιόδου.
Η τέχνη της ιερακοθηρίας κερδίζει συνεχώς έδαφος στην Ελλάδα, καθώς έχει προσελκύσει νέους από 18 ετών και άνω, φοιτητές, πτυχιούχους αλλά και μεγαλύτερους που θέλουν να βιώσουν έναν διαφορετικό τρόπο επαφής με τη φύση, βγαίνοντας στο κυνήγι με τον αγαπημένο τους ιπτάμενο θηρευτή. Η πρακτική εκπαίδευση γίνεται από διαπιστευμένα μέλη του συλλόγου, τους «μέντορες», οι οποίοι είναι κατανεμημένοι ανά περιφέρεια.
Το πιο συναρπαστικό κομμάτι της ιερακοθηρίας είναι η συνεργασία γερακιού και σκύλου φέρμας. Ένα αρπακτικό μπορεί να ξεκινήσει να μαθαίνει από τεσσάρων μηνών. Ανάλογα με το είδος, εξειδικεύεται και στο θήραμα: από τσίχλες και κοτσύφια μέχρι ορτύκια, πέρδικες, φασιανούς, τρυγόνια, φάσσες, πάπιες και λαγούς (τα γεράκια), αλλά και αγριογούρουνα έως 50 κιλά (οι αετοί), όπως έχει καταφέρει η «Νέμεσις», ο χρυσαετός του κ. Αθανασίου. Ο πρόεδρος του Σ.Ε.Ι. μετείχε το 2017 σε πρόγραμμα διαχείρισης του πληθυσμού των αλεπούδων στο όρος Αιγάλεω. Ο ίδιος σημειώνει: «Αν μας το ζητούσε η Πολιτεία, θα μπορούσαμε να δώσουμε λύση με αετούς στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κτηνοτρόφοι από επιθέσεις λύκων και τσακαλιών».
Οι περισσότεροι Έλληνες γερακάρηδες είναι άνδρες. Οι γυναίκες είναι ακόμη λίγες, με αναλογία περίπου 10 προς 1, ωστόσο η αισιοδοξία για το μέλλον είναι μεγάλη. Κάποιες από αυτές μίλησαν στο περιοδικό «Κυνηγεσία & Κυνοφιλία».
Οι γυναίκες της ιερακοθηρίας
Η Σοφία Σανιδά, 27 ετών, από την Αταλάντη Βοιωτίας, εκμυστηρεύεται:
«Η επαφή μου με τα γεράκια ξεκίνησε πριν μερικά χρόνια όταν τα βίωσα από κοντά, βλέποντας τον συγκυνηγό μου, Μάνο Καραλή, να τα εκπαιδεύει και να τα πετάει. Τότε κατάλαβα πόσο συναρπαστικό είναι αυτό το κυνήγι. Η ιερακοθηρία με κέρδισε αμέσως! Με τα χρόνια έμαθα κοντά του όλα τα μυστικά της εκπαίδευσης και κατάφερα να αποκτήσω το δικό μου γεράκι, ένα υβρίδιο Πετρίτη. Το εκπαίδευσα μόνη μου και το καθοδηγώ με σφυρίγματα.
Έβγαλα άδεια ιερακοθηρίας και πλέον απολαμβάνω αυτό το είδος κυνηγιού. Η συνεργασία ανάμεσα σε μένα, το γεράκι και τον σκύλο φέρμας είναι φοβερή. Αν δεν το ζήσει κανείς δεν μπορεί να νιώσει τα συναισθήματα ενός γερακάρη! Θα έλεγα στους νεότερους να το τολμήσουν, γιατί αυτή η τέχνη είναι πανάρχαια ελληνική και πρέπει να τη στηρίξουμε!»
Η 25χρονη Μαρία Γκαραφλή, από την Λάρισα, σημειώνει: «Ο λόγος που επέλεξα να ενταχθώ στη Σχολή Ιερακοθηρίας του Σ.Ε.Ι. πηγάζει από την αγάπη μου για τα ζώα. Από μικρή είχα επαφή με εξημερωμένα πτηνά και πάντα παρατηρούσα τον ουρανό με θαυμασμό. Η ιδιαίτερη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ αρπακτικού και χειριστή με γοητεύει. Το γεγονός ότι ένα γεράκι μπορεί να φύγει, αλλά επιλέγει να μείνει συνεργατικό, μου φαίνεται μοναδικό».
Για τις προτιμήσεις της προσθέτει: «Έχω ιδιαίτερη αδυναμία στην Tyto alba (είδος κουκουβάγιας), για την εκπληκτική της ανατομία και το αθόρυβο πέταγμα. Η αγάπη μου για τα αρπακτικά με οδήγησε και στην πτυχιακή μου εργασία, όπου μελέτησα τη συγκριτική φυσιολογία αναπαραγωγής άγριων και εκτρεφόμενων γερακιών Harris Hawk και των Tyto alba. Μέσα από τη μελέτη έμαθα πόσο πολλά μπορούν να προσφέρουν τα αρπακτικά στην κοινωνία με φυσικές, βιώσιμες μεθόδους, κάτι που θεωρώ σπουδαίο και εμπνέει τη συνέχεια της ενασχόλησής μου με την ιερακοθηρία».
Αναφορές από Όμηρο και Αριστοτέλη
Η ιερακοθηρία (κυνήγι με αρπακτικά) στην αρχαιότητα ήταν διαδεδομένη πρακτική στους Ασσύριους και τους Θράκες. Παρόλο που το κυνήγι ήταν κοινή δραστηριότητα για όλους στην αρχαία Ελλάδα, η χρήση εκπαιδευμένων αρπακτικών φαίνεται πως ήταν περιορισμένη. Την αναφέρουν ο Όμηρος και ο Αριστοτέλης στο έργο «Περί τα ζώα ιστορίαι».
Ο Όμηρος κάνει αναφορά στην ιερακοθηρία των Τρώων, υποδηλώνοντας πιθανές επιρροές από γειτονικούς λαούς. Λέγεται ότι ο Οδυσσέας είχε μαζί του αρπακτικά εκπαιδευμένα για κυνήγι, κάτι που δείχνει κάποια εξοικείωση, έστω και σε μυθολογικό επίπεδο.
