Η σύσφιξη του στομίου της κάννης ανέκαθεν προβλημάτιζε τους κυνηγούς
Οι περισσότεροι κατασκευαστές λειόκαννων κυνηγετικών όπλων, δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην απόδοση των όπλων τους, αναζητώντας εφαρμογές με τις οποίες θα βελτιωθεί η απόδοση των καννών.
Αφορμή για το συγκεκριμένο άρθρο, ήταν ένα ερώτημα ακροατή στην εκπομπή «ιχνηλασίες», καθώς στους κυνηγετικούς κύκλους εξακολουθεί να υπάρχει το δίλημμα ανάμεσα στα εσωτερικά και στα εξωτερικά τσοκ και (γιατί όχι) τα σταθερά.
Η ιστορία των συσφίξεων
Η ιστορία της σύσφιξης του στομίου της κάννης, ξεκίνησε το 1866 όταν ο William Pape από το Newcastle πήρε Βρετανικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας Νο 1501 και θεωρείται ο εφευρέτης του τσοκ στις κάννες. Βέβαια η ανάπτυξη της εφεύρεσης πιστώνεται στον Greener, ο οποίος τελειοποίησε την τέχνη του τσοκαρίσματος σε βαθμό που το 1874 μπορούσε να εγγυηθεί πρωτοφανείς για την εποχή κατανομές και συγκεντρώσεις.
Αρκετά χρόνια αργότερα το 1920 στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού ο συνταγματάρχης Richard M. Cutts θεωρήθηκε πρόδρομος των εναλλασσόμενων τσοκ, όταν παρουσίασε το Cutts Compensator, ένα σύστημα εναλλασσόμενων τσοκ. Δεν ήταν εσωτερικό όπως είναι τα περισσότερα σύγχρονα, αλλά έθεσε τη βάση για την ιδέα της μεταβλητής σύσφιξης.
Η ιδέα του Cutts ήταν ένας κύλινδρος με περσίδες, οι οποίες διοχέτευαν τα αέρια της τουφεκιάς πλάγια εκτός στομίου για να μην επηρεάζεται η συγκέντρωση και η κατανομή και να αποφεύγεται παράλληλα η αναπήδηση του στομίου της κάννης. Στην απόληξη του κυλίνδρου, υπήρχε σπείρωμα στο οποίο μπορούσε ο κυνηγός να βιδώσει ένα τσοκ (περίπου σαν τα γνωστά εξωτερικά που χρησιμοποιούμε σήμερα) με τη σύσφιξη που επιθυμούσε. Ανάλογα με τη σύσφιξη άλλαζε και το μήκος με το φουλ τσοκ να έχει το μεγαλύτερο μήκος και τον κύλινδρο το μικρότερο.
Υπήρχαν έξι διαφορετικά τσοκ για να επιλέγει ο κυνηγός. Την κατασκευή αυτού του συστήματος υλοποίησε η εταιρία Lyman η οποία έκανε πολλές πωλήσεις, στην Αμερική κυρίως. Ένα άλλο γνωστό σύστημα λειτουργούσε με πτερύγια (περίπου όπως τα πέταλα ενός άνθους) τα οποία μπορούσε ο κυνηγός με τη χρήση ενός δακτυλίου με σπείρωμα να συσπειρώνει ή να ανοίγει, δημιουργώντας την επιθυμητή σύσφιξη στο στόμιο της κάννης. Παράλληλα και αυτό το σύστημα είχε ένα τμήμα με περσίδες.
Το σύστημα αυτό κατασκευάστηκε και κυκλοφόρησε πολύ στην Αμερική με το όνομα Polychoke πριν από το 1950 και τοποθετήθηκε σε πολλά αυτογεμή και επαναληπτικά ακόμη και από τα ίδια τα εργοστάσια κατασκευής όπλων.
Ο όγκος και το βάρος τους όμως δημιουργούσε προβλήματα, με αποτέλεσμα να χάσει τη δημοφιλία του, καθώς είχαν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται εναλλασσόμενα τσοκ που βίδωναν εσωτερικά ή και εξωτερικά στις κάννες. Τα πρώτα εσωτερικά τσοκ που κυκλοφόρησαν σε ευρεία κλίμακα ήταν τα Winchoke της Winchester και είχαν τη μορφή των σημερινών εσωτερικών τσοκ, αν και ήταν πολύ πιο μικρά σε μήκος.
Παράλληλα στην Ευρώπη από τη δεκαετία του 1940 άρχισε η ανησυχία της χρήσης εναλλακτικών λύσεων, ειδικά για τις καραμπίνες. Η πιο γνωστή εφαρμογή ήταν τα Quick choke της Breda, η οποία τα διαφήμισε πολύ, με το σλόγκαν Five Guns in One (πέντε όπλα σε ένα). Ήταν εξωτερικά τσοκ που βίδωναν στο στόμιο της κυλινδρικής κάννης και ανάλογα με τη σύσφιξη, άλλαζε και το μήκος προεκτείνοντας την κάννη αναλόγως.
Το σύστημα αυτό αγαπήθηκε πολύ, διότι πέρα από τη σύσφιξη, το μήκος είχε βελτιωμένη κατανομή και ελαφρά μεγαλύτερη ταχύτητα στα σκάγια λόγω παρατεταμένης έμφραξης. Το μειονέκτημα που είχαν τα εξωτερικά αυτά τσοκ τα οποία αργότερα υιοθέτησαν και άλλες γνωστές εταιρίες όπως η Benelli η Franchi κ.λπ., ήταν ότι αλλάζοντας ένα τσοκ άλλαζε η γεωμετρία και η εικόνα του όπλου. Ένας κυνηγός που είχε συνηθίσει την εικόνα μιας κάννης με μήκος 60 εκατοστών, δυσκολευόταν να προσαρμοστεί αμέσως με μία κάννη 70 εκατοστών όταν τοποθετούσε π.χ. το φουλ τσοκ.
Η ιδέα της Winchester με τα εσωτερικά τσοκ άρχισε να κερδίζει έδαφος στην Ευρώπη, με την Beretta να επιλέγει πρώτη τη λύση των εσωτερικών τσοκ, τα οποία αρχικά δεν είχαν σπείρωμα, αλλά ήταν μικροί κύλινδροι τους οποίους συγκρατούσε μέσα στην κάννη ένας δακτύλιος με σπείρωμα. Το σύστημα αυτό εγκαταλείφθηκε γρήγορα διότι και πάλι η εικόνα της κάννης με το πρόσθετο αυτό δαχτυλίδι, θεωρήθηκε πρόβλημα για τη σκοπευτική γραμμή του όπλου.
Τα βιδωτά τσοκ τύπου Winchester θεωρήθηκαν καλύτερη λύση και μάλιστα χωρίς ίχνος εξωτερικού τμήματος. Το μεγάλο πλεονέκτημα σε αυτό το σύστημα, ήταν ότι μπορούσε εύκολα να τοποθετηθεί και σε δίκαννα διότι όλα τα πιο πάνω αφορούσαν τις καραμπίνες. Η επικράτηση των εσωτερικών τσοκ ήταν σχεδόν καθολική στις περισσότερες εταιρίες, σε βαθμό που αποτέλεσαν αναπόσπαστο κομμάτι της κάννης που είχε να κάνει με την απόδοση.
Η γεωμετρία της κάννης
Μία καινούργια σελίδα άνοιξε για τα τσοκ, όταν οι εταιρίες, με πρώτη την Browning, άρχισαν να δοκιμάζουν άλλου είδους εφαρμογές σχετικές με την απόδοση της κάννης. Ο διευρυμένος αυλός, παρά το γεγονός ότι ήταν γνωστός κυρίως την Αμερική από χρόνια, άρχισε να αποτελεί πεδίο πειραματισμού και ο γενικότερος σχεδιασμός του εσωτερικού της κάννης γινόταν με βάση, όχι μόνο το ξεκίνημα της διαδρομής των σκαγιών, αλλά και την έξοδο που είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένη με το εσωτερικό τσοκ.
Εφαρμογές όπως το Tribore της Fabarm που περιλαμβάνει τσοκ μήκους 82 χιλιοστά, άλλαξαν τη φιλοσοφία της κατασκευής των κανών και των τσοκ σχετικά με την απόδοση.
Αντίστοιχα και οι άλλες εταιρίες έχουν δώσει μεγάλο μήκος (συνήθως 70 χιλιοστά) στα εσωτερικά τσοκ ή και περισσότερο, σε περιπτώσεις που κάποιο τμήμα προεξέχει για λόγους πρακτικούς (αλλαγή χωρίς χρήση εργαλείου). Το ευχάριστο της εξέλιξης, είναι ότι σήμερα σχεδόν όλα τα εναλλασσόμενα εσωτερικά τσοκ, είναι κατασκευασμένα από ανοξείδωτο χάλυβα, διότι στο παρελθόν τα περισσότερα ήταν κατασκευασμένα από μέταλλο που ήταν ευαίσθητο στην οξείδωση, με αποτέλεσμα πολλά από αυτά να γίνονται ένα σώμα με την κάννη και να μην ξεβιδώνουν, αν ο κάτοχος του όπλου ήταν αμελής.
Η Browning μάλιστα, τα τελευταία χρόνια κατασκευάζει τσοκ στα οποία η βάση καλύπτεται από έναν ορειχάλκινο δακτύλιο, ο οποίος στεγανοποιεί το σπείρωμα για να μην περνούν αέρια μέσα στις σπείρες. Αξίζει να σημειώσουμε, ότι τα περισσότερα τσοκ σήμερα, τουλάχιστον αυτά που προέρχονται από μεγάλες εταιρίες, είναι πιστοποιημένα για χρήση ατσάλινων σκαγιών, τα οποία σε λίγα χρόνια θα είναι μονόδρομος.
Σε ό,τι αφορά τα εξωτερικά τσοκ, νομίζω ότι η εποχή τους πέρασε, αν και εξακολουθούν να αποδίδουν τα αναμενόμενα όταν συνδυάζονται με παραδοσιακές κάννες.
Τα σύγχρονα όμως όπλα με τους διευρυμένους αυλούς, με τις κάννες που δεν έχουν μονοδιάστατες διαμέτρους, αποδίδουν σίγουρα καλύτερα και είναι πιο πρακτικά με εσωτερικά τσοκ, τα οποία είναι σχεδιασμένα σε συνδυασμό με τις κάννες και θα μπορούν τα περισσότερα στο μέλλον να χρησιμοποιούνται και με τα ατσάλινα σκάγια.
