Όταν ο Πηνειός θύμιζε ζούγκλα

- Advertisement -

 

Μπορεί σήμερα στην Λάρισα και τη γύρω περιοχή να διαβιούν τα είδη της πανίδας που λίγο πολύ συναντά κανείς και στην υπόλοιπη Ελλάδα, όμως πριν αρκετές χιλιάδες χρόνια η ευρύτερη περιοχή του Πηνειού, σύμφωνα με έρευνα, θύμιζε τροπική ζούγκλα!

κείμενο ΘΕΑΝΩ ΚΑΡΟΥΤΑ

Ελέφαντες, λιοντάρια, άλογα, βίσωνες, ιπποπόταμοι, ύαινες και αντιλόπες, είναι μερικά από τα είδη ζώων που στην Ελλάδα δεν θα συναντήσουμε ποτέ. Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει πως κάποτε δεν υπήρχαν στη χώρα μας. Σύμφωνα με όσα καταδεικνύουν διάφορες επιστημονικές έρευνες ακόμη και στην περιοχή της Θεσσαλίας, και ειδικά γύρω από τον Πηνειό ποταμό, κάποτε ζούσαν άγρια θηλαστικά ζώα που σήμερα έχουν εξαφανιστεί από τη χώρα μας και εντοπίζονται κατά κύριο λόγο στην Αφρική και στην Ασία. Όπως καταγράφεται σε μια σημαντική μελέτη του γεωλόγου-παλαιοντολόγου δρ. Αθ. Αθανασίου με τίτλο «Ο παλαιολιθικός κόσμος του Πηνειού», αλλά και λαμβάνοντας υπόψη τα ευρήματα στην κοιλάδα του ποταμού Πηνειού, έχουν αποκαλυφθεί κατά τα τελευταία 50 χρόνια πολυάριθμα σκελετικά στοιχεία θηλαστικών ηλικίας της τάξεως των 30.000 – 45.000 ετών.

Στη μελέτη αναφέρεται μεταξύ άλλων, όπως μετέδιδε το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, ότι τα απολιθωμένα θηλαστικά που έχουν προσδιοριστεί μέχρι σήμερα στην κοιλάδα του Πηνειού είναι ο ελέφαντας (Elephas antiquus), ο ταύρος (Bos primigenius), ο βούβαλος (Bubalus cf. arnee), ο αίγαγρος (Capra ibex), η αντιλόπη σάιγκα, ο ρινόκερος (Stephanorhinus hemitoechus), οι ίπποι (Equus ferus και Equus hydruntinus), ο ιπποπόταμος (Hippopotamus sp.), ο μεγαλόκερος (Megaloceros sp. -μεγαλόσωμο προϊστορικό θηλαστικό που θυμίζει τάρανδο), το ελάφι (Cervus sp.), το πλατόνι (Dama sp.) και το ζαρκάδι (Capreolus capreolus).

Σύμφωνα με την έρευνα, η καλύτερα ερευνημένη και η πιο πλούσια σε απολιθώματα περιοχή της κοιλάδας του Πηνειού είναι το τμήμα δυτικά της Λάρισας, μέχρι τα Στενά του Καλαμακίου, όπου συστηματικές έρευνες έχουν αποκαλύψει πολυάριθμα σκελετικά λείψανα ζώων του Ανωτέρου Πλειστοκαίνου, καθώς και ανθρωπογενή κατάλοιπα της Μέσης Παλαιολιθικής εποχής. Αξίζει να σημειωθεί, πως η ανακάλυψη και η πρώτη συλλογή υλικού στην περιοχή του Πηνειού έγινε το 1958 κατά τη διάρκεια γερμανικής αρχαιολογικής αποστολής. «Κατά τις επόμενες δεκαετίες», αναφέρει ο κ. Αθανασίου στην έρευνα του, «έχουν γίνει αρκετές συλλογές απολιθωμάτων σε περιόδους χαμηλής στάθμης του ποταμού, και έχουν συγκεντρωθεί περισσότερα από διακόσια απολιθώματα μεγάλων θηλαστικών». Πρόσθεσε δε πως τα περισσότερα ευρήματα που έχουν αποκαλυφθεί στον Πηνειό, βρίσκονται σε χώρο του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ενώ ορισμένα από αυτά βρίσκονται και στο Διαχρονικό Μουσείο της Λάρισας (ένας χαυλιόδοντας ελέφαντα, κέρατα από άγριο βόδι, αλλά και ένα κρανίο από ένα ελάφι).

Ο ελέφαντας της Λάρισας

Σύμφωνα με την επιστημονική έρευνα, πρόκειται για ένα είδος ελέφαντα που εντοπίστηκε πως ζούσε στην περιοχή του Πηνειού. Είναι πολύ κοινό είδος στο Μέσο και Ανώτερο Πλειστόκαινο της Ευρώπης. Επειδή τα οστά και τα δόντια του είναι μεγάλου μεγέθους και πολύ ανθεκτικά, διατηρούνται καλύτερα ως απολιθώματα συγκριτικά με τα λείψανα πιο μικρόσωμων ζώων. Συγγενής του σημερινού ινδικού ελέφαντα, ήταν σημαντικά μεγαλύτερος από αυτόν: ορισμένα αρσενικά άτομα ίσως έφταναν σε ύψος τα 4 μ. και το βάρος τους ξεπερνούσε τους 10 τόνους. Ωστόσο τα θηλυκά, αλλά και κάποια αρσενικά άτομα, ήταν σαφώς μικρότερα. Το ογκώδες κρανίο τους έφερε δύο μεγάλου μήκους και σχετικά ευθείς χαυλιόδοντες.

Μεγάλα βοοειδή

Στην κοιλάδα του Πηνειού φαίνεται πως ζούσαν κάποτε μεγάλα βοοειδή του είδους Bos primigenius. Πρόκειται για ένα πολύ μεγαλόσωμο και πολύ εύρωστο είδος ταύρου, με μεγάλα κέρατα που στρέφονταν προς το πλάι και προς τα εμπρός, αναφέρει ο κ. Αθανασίου στην έρευνά του. Το ύψος στους ώμους των αρσενικών ατόμων έφθανε τα 1,65 -1,85 μ, αν και ορισμένα ίσως ξεπερνούσαν τα 2μ. Τα θηλυκά ήταν 20 -25% μικρότερα. Κατά το Μέσο και Ανώτερο Πλειστόκαινο οι ταύροι αυτοί είχαν εξαπλωθεί σε ολόκληρη την Ευρασία και τη Β. Αφρική. Κατά το Ολόκαινο οι πληθυσμοί τους παρουσίασαν μεγάλη κάμψη λόγω του εντατικού κυνηγιού και απώλειας βοσκοτόπων. Το τελευταίο άτομο του είδους πέθανε στην Πολωνία το 1627.

Αίγαγρος των Άλπεων και σάιγκα

Ο αίγαγρος Capra ibex είναι ορεσίβιο θηλαστικό, ικανό να αναρριχηθεί στα πιο απόκρημνα υψώματα. Ο φυσικός του χώρος περιορίζεται σήμερα στις Άλπεις, σε υψόμετρο άνω των 1500μ, κατά το παρελθόν όμως ήταν κοινό σε όλα τα ορεινά οικοσυστήματα της Ευρώπης. Τα αρσενικά είναι πολύ μεγαλύτερα από τα θηλυκά (έχουν σχεδόν το διπλάσιο βάρος) και έχουν πολύ μακρύτερα κέρατα. Το ύψος στους ώμους των αρσενικών φθάνει μέχρι 1 μ, το μήκος του σώματος τα 1,60 μ και το βάρος μπορεί να ξεπεράσει τα 100 κιλά. Τα πλειστοκαινικά άτομα του είδους ήταν ελαφρώς μεγαλύτερα. Η σάιγκα (Saiga tatarica) είναι μια αντιλόπη που ζει σήμερα στις ψυχρές στέπες της Κεντρικής Ασίας. Μέχρι πριν από δύο αιώνες η γεωγραφική της εξάπλωση έφτανε όμως μέχρι την Κεντρική Ευρώπη, όπου ζούσε στις στέπες και τα αραιά δάση.

«Το μήκος της φτάνει τα 1,45 μ και το ύψος της τα 80 εκατ. Χαρακτηρίζεται από την ογκώδη μύτη της, η οποία σχηματίζει μικρή προβοσκίδα. Μόνο τα αρσενικά άτομα φέρουν κέρατα. Σε αυτό το είδος αποδίδεται από Γερμανούς ερευνητές μία κάτω γνάθος που βρέθηκε στην κοιλάδα του Πηνειού το 1958», αναφέρεται στην έρευνα.

Ο ρινόκερος που ζούσε σε ανοικτές εκτάσεις

Αναφορικά με τον ρινόκερο, στη μελέτη αναφέρεται μεταξύ άλλων, ότι κατά τη διάρκεια του Πλειστοκαίνου (δηλ. γεωλογική περίοδος από το 2.588.000 π.Χ. ως το 11.700 π.Χ) υπήρξαν τουλάχιστον τέσσερα είδη, τα οποία εντάσσονται στα γένη Stephanorhinus και Coelodonta. Το γένος Stephanorhinus είναι στενός συγγενής του σημερινού δασόβιου ρινόκερου της Σουμάτρας Dicerorhinus sumatrensis. Στο Coelodonta ανήκει ο τριχωτός ρινόκερος που έζησε κατά τις παγετώδεις εποχές μαζί με τα μαμούθ. Οι πλειστοκαινικοί ρινόκεροι της Ευρώπης έφεραν δύο ρινικά κέρατα και ήταν μεσαίου – μεγάλου μεγέθους. Στην πανίδα του Πηνειού αντιπροσωπεύεται πιθανότατα μόνο το είδος Stephanorhinus hemitoechus, αναφέρει η μελέτη, δηλαδή ένα είδος που ζούσε σε ανοιχτές εκτάσεις και αραιά δάση.

breda
35,936ΥποστηρικτέςΚάντε Like
9,830ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
4ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
7,870ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής
Athens
broken clouds
13 ° C
15.1 °
10.9 °
68 %
8.9kmh
75 %
Πε
19 °
Πα
22 °
Σα
27 °
Κυ
28 °
Δε
28 °

ΔΗΜΟΦΙΛΗ