Η εξέλιξη

- Advertisement -

 

Το κυνήγι είναι εξ ορισμού μια δραστηριότητα που ασκείται με την βοήθεια σκύλου. Κυνήγι δίχως σκυλί θεωρείται από πολλούς ως “μισό κυνήγι”, σαν μια τυχαία δηλαδή συνάντηση με το θήραμα, χωρίς σχεδιασμό, χωρίς εκείνες τις έντονες συγκινήσεις που προσφέρει η παρουσία σκύλου.

 

Του Χάρη Αρχοντάκη

 

Ο σκύλος, ζώο κυνηγετικό από την αρχική του εμφάνιση, εξημερώθηκε από τον άνθρωπο που λόγω της εξυπνάδας και της αφοσίωσής του τον εκπαίδευσε να κυνηγάει για δικό του όφελος. Μένοντας δίπλα στον άνθρωπο, τροποποίησε τα αρχέγονα κυνηγετικά ένστικτα, με αποτέλεσμα το θήραμα που αποκτά, άσχετα αν θανατώθηκε με πυροβολισμό ή συνελήφθη από καταδίωξη, να μην το τρώει ο ίδιος αλλά να το δίνει στο αφεντικό του.

Η επαναφορά του θηράματος είναι προσθήκη στα γονίδιά του  και προέκυψε ως αποτέλεσμα της μακρόχρονης συμβίωσής με τον άνθρωπο, επομένως και της εκπαίδευσής του, σε αντίθεση με το ένστικτο της φέρμας που παραμένει ίδιο από τα αρχικά στάδια, όπως επίσης και τα ένστικτα της ιχνηλασίας και της δίωξης. Προκύπτει λοιπόν ότι ενώ ο άνθρωπος εκμεταλλεύεται τις ικανότητες του σκύλου για δικά του οφέλη, ο σκύλος γενόμενος οικόσιτος έχασε κάποια πρωταρχικά χαρακτηριστικά του, όπως η ανάπτυξη δικής του κυνηγετικής προσωπικότητας, αφού είχε εξασφαλισμένη τροφή και στέγη, ενώ τα θηλυκά απέκτησαν οίστρο δυο φορές τον χρόνο, αντί μιας που είχαν στη φύση. Αυτές οι εξελίξεις θεωρήθηκαν φυσιολογικές, αφού περιβάλλον και συνθήκες ζωής άλλαξαν, ωστόσο προέκυψαν και τεχνητές…

Είναι οι ράτσες που έφτιαξαν κάποιοι κυνοτρόφοι, διασταυρώνοντας διάφορες υπάρχουσες και δημιουργώντας καινούργιες, όπως τα Ντόπερμαν, τα Ντράχτχααρ, τα Επανιέλ Μπρετόν, τα Γκριφόν του Κόθραλς κ.α. Προοδευτικά, εκτός από φυσιολογικές εξελίξεις και τεχνητές παρεμβάσεις, προέκυψαν και ουσιαστικές βελτιώσεις για κάποιες παλιές ράτσες όπως το Πόιντερ, που από το βαρύ Ισπανικό σκυλί, έγινε το στιλάτο ζώο του σήμερα. Βασική επιδίωξη των προσπαθειών ήταν η βελτίωση και η καλύτερη δυνατή επίδοση στις κυνηγετικές συνθήκες. Ο κυνηγός λοιπόν που θέλει να κυνηγήσει με σκυλί, πρέπει να επιλέξει τι σκυλί θέλει. Ανάμεσα στις δυο κύριες κατηγορίες σκύλων τριχωτού και φτερωτού θηράματος, σαν συνδετικός κρίκος υπάρχει και η υποκατηγορία των σκύλων “γενικού κυνηγίου”. Πρόκειται για σκυλιά που κυνηγούν εξίσου ικανοποιητικά φτερωτό και τριχωτό θήραμα. Η υποκατηγορία αυτή, (αν επιτρέπεται ο όρος), αποτελείται κατά βάση από πουλόσκυλα, που έχουν στα γονίδιά τους έφεση και στο κυνήγι τριχωτών. Σαν τέτοια αναφέρονται τα Επανιέλ Μπρετόν, τα Κούρτσχααρ και τα Ντράτχααρ.

 

Φυλές και άτομα

 

Από εκτιμήσεις έχει καταγραφεί πως όσες διαφορές παρατηρήθηκαν αφορούσαν μεμονωμένα σκυλιά μιας ράτσας, και όχι τις φυλές μεταξύ τους. Έτσι, θα δούμε Πόιντερ και Σέττερ να μην ανοίγονται στην έρευνα, Κούρτσχααρ να μην κρατούν φέρμα, Επανιέλ Μπρετόν κροτόφοβα και Ντράχτχααρ να μη μπαίνουν στο νερό. Εννοείται ότι μιλάμε για κουτάβια δίχως κανενός είδους εκπαίδευση, αφού με κατάλληλο εκπαιδευτικό τρόπο τα περισσότερα ελαττώματα εξαφανίζονται ή περιορίζονται.

Μεμονωμένα άτομα λοιπόν ίσως εμφανίσουν διαφορετική κυνηγετική συμπεριφορά από αυτή που υπόσχεται η φυλή τους. Αυτό συμβαίνει γιατί κάποια παλιά επιμιξία εκδηλώθηκε τώρα, ή κάποιο επίκτητο γεγονός όπως κροτοφοβία μεταβιβάστηκε, ίσως όχι γονιδιακά, αλλά από την ίδια την κροτόφοβη σκύλα στα μικρά της. Άλλη αιτία είναι οι γονείς να μην κυνήγησαν ποτέ.

Σε παρόμοιες περιπτώσεις, το κυνηγετικό ένστικτο που θα μεταβιβαστεί στους απογόνους χάνεται σε μεγάλο ποσοστό και αν συνεχιστεί η ίδια κατάσταση, οι απόγονοι των απογόνων θα είναι μόνο κατ΄ όνομα και μορφολογία αντάξιοι της φήμης της φυλής τους. Το πιο ασφαλές κριτήριο -όχι όμως και το ασφαλέστερο- είναι να αγοράσει κάποιος κουτάβι από γέννα της οποίας γνωρίζει τους συντελεστές και τους έχει δει να κυνηγούν. Τα pedigree και οι διακρίσεις σε εκθέσεις μορφολογίας, δεν είναι σίγουρο κριτήριο για την κυνηγετική ικανότητα του κουταβιού.

Όμως, οι ίδιες οι φυλές δεν είναι αυτό που ήταν παλαιότερα. Τα σκυλιά των 20, 30, 50 χρόνων πριν δεν είναι ίδια με τα σημερινά. Τα Πόιντερ και τα Σέττερ εκτρέφονται πλέον περισσότερο σε Ιταλία και Γαλλία, παρά στην Αγγλία. Η χώρα μας, σχετικά με τις φυλές αυτές, έχει κάνει τεράστια βήματα και δικαίως βρίσκεται στις κορυφαίες θέσεις. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι Αγγλικές φυλές “φτιάχτηκαν” για έρευνα σε πολύ μεγάλες αποστάσεις. Οι κυνηγοί του μεσαίωνα που πήραν στα χέρια τους το βαρύ Ισπανικό Πόιντερ, το “ελάφρωσαν” ώστε να καλύπτει μεγάλες περιοχές. Οι κυνηγοί εκείνοι ήταν κατά βάση πλούσιοι γαιοκτήμονες. Κυνηγούσαν έφιπποι με συνοδεία υπηρετών. Είχαν στη διάθεσή τους θηραματοφόρα σκυλιά και δεν επέτρεπαν στα φερμαδόρικα να απορτάρουν. Οι απλοί πεζοί κυνηγοί, έπρεπε ή να τιθασεύσουν τα σκυλιά αυτά περιορίζοντας την ακτίνα τους, ή να επιλέξουν άλλη ράτσα που να ανοίγεται λιγότερο.

Με τα χρόνια, το κυνήγι διαδόθηκε στην αστική τάξη, αλλά και στην αγροτική που ως τότε το εξασκούσε μέσω παγίδων. Οι απλοί κυνηγοί δεν διέθεταν τα μέσα των γαιοκτημόνων. Δεν είχαν εκτάσεις, άλογα, υπηρέτες, ούτε μπορούσαν να συντηρούν θηραματοφόρα σκυλιά. Έτσι τα Πόιντερ και τα Σέττερ “αναγκάστηκαν” να κάνουν και απόρτ, ή να μπαίνουν στο νερό, ενέργειες που δεν ήταν γι’ αυτά. Τα Κούρτσχααρ και τα Ντράτχααρ, στην αρχή “φτιάχτηκαν” για να κυνηγούν σε ρεζέρβες και ήταν σχετικά αργά σκυλιά. Σήμερα τα σκυλιά αυτά που δραστηριοποιούνται στο ελεύθερο κυνήγι είναι ταχύτατα. Επανιέλ και Βίζλα παραμένουν σχεδόν ίδια. Παρά τις όποιες μεταβολές όμως, οι όροι μεγάλη έρευνα και μικρή, εξακολουθούν να βρίσκονται ακόμη σε ισχύ. Και αυτό γιατί αν παρατηρήσουμε σκυλιά που ανταποκρίνονται πλήρως στον τύπο της φυλής τους, θα δούμε ότι μεταξύ τους εμφανίζουν διαφορές και στην έρευνα και στο κοκάλωμα της φέρμας. Όμως η ψαλίδα αυτή συνεχώς κλείνει, και τούτο γιατί οι περισσότεροι κυνηγοί σήμερα δεν αναζητούν τόσο εξειδικευμένα σκυλιά, αλλά σκυλιά πολλαπλής χρήσης. Οι λόγοι είναι οικονομικοί αλλά και χώρου.

Ζητούν ένα που να τα κάνει όλα. Από την άποψη αυτή, τα ηπειρωτικά σκυλιά δεν έχουν να υποστούν τίποτα, γιατί “φτιάχτηκαν” ακριβώς για τέτοια. Τα εξειδικευμένα όμως Αγγλικά σκυλιά, απομακρύνθηκαν πολύ από τον αρχικό τύπο τους. Αλλά και τα σκυλιά “γενικού κυνηγίου” μη έχοντας αυτή την εξειδίκευση, βλέπουμε πως είναι ανώτερα ως προς τον “μέσο όρο”. Ας μην ξεχνάμε όμως πως για “μέσο όρο” φτιάχτηκαν. Γάλλοι, Γερμανοί, Γιουγκοσλάβοι (τότε), Ολλανδοί και Ούγγροι, δεν ήθελαν εξειδικευμένα σκυλιά, αλλά σκυλιά γενικών καθηκόντων. Να φερμάρουν, να απορτάρουν, να κυνηγούν παντού και να κυνηγούν επίσης το ίδιο καλά φτερωτό και τριχωτό θήραμα, πάντα στα πλαίσια του “μέσου όρου”. Αν σήμερα σκυλιά διαφορετικών φυλών φερμάρουν το ίδιο καλά από τα 10, 15 μέτρα και κανένα από τα 20, σημαίνει ότι η ψαλίδα κλείνει και η εξειδίκευση χάνεται. Όμως είναι καταδίκη να αναγκάζουμε τα σκυλιά να γενικεύουν τις ικανότητές τους.

Εξαιρουμένων των αγγλικών, ακόμα και από τα ηπειρωτικά, άλλα έχουν την άλφα κλίση περισσότερο από την βήτα και το αντίστροφο. Η εξειδίκευση ικανοτήτων είναι κάτι πράγματι υπέροχο, όσο και αν σήμερα χάνεται ή μπασταρδεύεται. Θα δούμε ότι κανένα σκυλί δεν συγκρίνεται στο απόρτ με ένα Λαμπραντόρ, ένα Τζέσαπικ, ή ένα Γκόλντεν Ριτρίβερ. Με τις φυλές αυτές, όσο και αν κάποιοι προσπάθησαν να τις κάνουν να φερμάρουν, ελάχιστα κατάφεραν. Γιατί το πρωταρχικό ζητούμενο της δικής τους εξειδίκευσης είναι το απόρτ, ενώ η φέρμα, αν κάποτε αποκτηθεί, πάλι θα είναι δευτερεύουσα και “φτιαχτή”. Τη να την κάνει την φέρμα ο βαλτοκυνηγός που πυροβολεί από την φυλάχτρα και το θήραμα πέφτει εκατό μέτρα μακριά και στο νερό;

Για τις φυλές τριχωτού θηράματος, η μετεξέλιξη ήταν και εδώ σημαντική. Τα σκυλιά αυτά δεν κυνηγούν σήμερα όπως παλιά, γιατί ενώ στην αρχική τους φάση η ιχνηλασία και η δίωξη γινόταν για δικό τους όφελος, τώρα “γυρίζουν” το θήραμα. Η γονιδιακή εξέλιξη των ιχνηλατών διωκτών, είναι εξίσου σημαντική με την συμπεριφορά σκυλιών μεγάλης έρευνας. Και τούτο γιατί κανείς δεν μπορεί να παρακολουθήσει στην πορεία τους προς το θήραμα, παρά μόνο τη διαδικασία αλλαγής του κυνηγετικού τους ένστικτου, από προσωπική (επιβίωση), σε συνεταιριστική (συμβίωση). Τόσο οι ιχνηλάτες, όσο και τα λαγωνικά είναι σκυλιά γρήγορα, σκυλιά σκληρά, που μπορεί μεν να μην τα ακολουθούν έφιπποι όταν ξετρυπώνουν την αλεπού, αλλά που έχουν εκείνη την εκπληκτική νοημοσύνη να “γυρίζουν” το λαγό στον κυνηγό που έχει στήσει καρτέρι, ή που ακολουθεί με γοργό βήμα τα γουρουνόσκυλα.

Πηγές: Αποσπάσματα από αρχεία Σταύρου Μπασουράκου και Δημήτρη Παπαδέα.

breda
35,948ΥποστηρικτέςΚάντε Like
9,823ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
4ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
7,870ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής
Athens
few clouds
21.5 ° C
22.9 °
18.6 °
64 %
2.7kmh
20 %
Τρ
29 °
Τε
29 °
Πε
31 °
Πα
32 °
Σα
30 °

ΔΗΜΟΦΙΛΗ